“ການສ້າງດົນຕຣີປະກອບຈັງຫວະຄີບອດ”

ທັກສະພື້ນຖານຫຼັກ ອັນສຳຄັນທີ່ຄວນຮຽນຮູ້ ໃນການສ້າງຈັງຫວະ (Style) ຂອງຄີບອດ…

4-1. ຈັງຫວະທົ່ວໄປ ຫຼື ຈັງຫວະຕາມເພງ

ອັນດັບເບື້ອງຕົ້ນ ເມື່ອຈະເລີ່ມທຳການສ້າງຈັງຫວະຂອງຄີບອດໂດຍຮວມ ຫຼືທີ່ຮຽກວ່າ Style, ພວກເຮົາຕ້ອງຕັດສິນໃຈລ່ວງໜ້າວ່າ ຈະໃຫ້ເປັນ Style ໃນປະເພດໃດ?

• ປະເພດທົ່ວໄປ (Generic Style) ຕົວຢ່າງ ລຳວົງ, ສາມຊ່າ, Ballad, Slow, Rock, ແລະອື່ນໆ ຫຼືຈະໃຫ້ເປັນ…
• ປະເພດຕາມເພງ (Song Style) ຕົວຢ່າງ ຈັງຫວະເພງ “ດອກບົວທອງ”, ເພງ “ຈຳປາເມືອງລາວ”, ເພງ “Yesterday”,…

ຈັງຫວະແບບທົ່ວໄປ (Generic Style) ມີໄວ້ເພື່ອໃຊ້ກັບຫຼາຍໆເພງ (ທີ່ມີຈັງຫວະແບບດຽວກັນ), ໂດຍທີ່ໂຄງຮ່າງຂອງການບັນເລງ ແມ່ນຕ້ອງສາມາດປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບເພງຕ່າງໆທີ່ມີຈັງຫວະແບບດຽວກັນໄດ້. ຊຶ່ງສາມາດເຮັດໄດ້ ໂດຍການເພີ່ມຄວາມຊັບຊ້ອນຂອງເຄື່ອງເສບປະກອບ ແລະຈຳນວນເຄື່ອງບັນເລງທີ່ໃຊ້ສຳລັບພາກສ່ວນ “Main A” ໄປເຖິງພາກສ່ວນ “Main D” ແລະທັງສຳລັບພາກສ່ວນ Intro, Fill ແລະ Ending ອີກດ້ວຍ.

ຕົວຢ່າງ : ພາກສ່ວນຫຼັກ (Main A) ອາດຈະມີພຽງແຕ່ສຽງກອງ (Drum), ສຽງກິຕ້າເບສ (Bass) ແລະສຽງເຄື່ອງທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ຫຼິ້ນຂອດພື້ນຖານ (Chord 1), ຊຶ່ງທັງໝົດຫຼິ້ນຮູບແບບທີ່ກະທັດຮັດງ່າຍດາຍໂດຍຮວມ. ພາກສ່ວນຕໍ່ມາ (Main B) ສາມາດຕື່ມຂອດທີ່ສອງ (Chord 2) ໃສ່. ພາກສ່ວນຖັດມາ (Main C) ສາມາດເພີ່ມສຽງປະເພດປູພົມ (Pads) ໃສ່. ແລະພາກສ່ວນສຸດທ້າຍ (Main D) ສາມາດເພີ່ມສຽງສອຍຕ່າງໆ (Phrases) ໃສ່ໃຫ້ສົມບູນໄດ້.

ແຕ່ຖ້າພວກເຮົາເລືອກສ້າງຈັງຫວະປະເພດ ຕາມເພງ (Song Style), ພວກເຮົາຈຳເປັນຈະຕ້ອງໄດ້ສ້າງພາກສ່ວນຂອງ Style ຊຶ່ງຕາມຫຼັກພື້ນຖານ, ບັນດາພາກສ່ວນທີ່ເອີ້ນວ່າ ວັກຂຶ້ນຕົ້ນເພງ, ວັກທີ່ “1”, ວັກທີ່ “2”, ທ່ອນແຍກ “Refrain”, ທ່ອນບັນເລງຕອນກາງເພງ “Solo” ແລະວັກລົງເພງ “Coda” ໃຫ້ຄົບຖ້ວນເພງນຳ. ນີ້ຫມາຍຄວາມວ່າ ຄວາມຊັບຊ້ອນແລະຈໍານວນເຄື່ອງເສບທີ່ໃຊ້ ແມ່ນຕ້ອງໄດ້ກໍານົດແລະອີງຕາມໂຄງຮ່າງຂອງເພງຕົ້ນສະບັບທຸກຢ່າງ.

ໃນຈັງຫວະປະເພດຕາມເພງ, ພາກສ່ວນຂຶ້ນຕົ້ນເພງ (Intro) ແລະລົງເພງ (Ending) ຕ້ອງຄ້າຍຄືທ່ອນຂຶ້ນຂອງເພງ ແລະວັກຈົບເພງຕາມຕົ້ນສະບັບເພງທີ່ຈະສ້າງ. ໂດຍທົ່ວໄປ, ພາກສ່ວນເຫຼົ່ານີ້ຈະມີທັງ ແນວທາງເດີນຂອງຂອດ (ຊຶ່ງໃນ Style ອື່ນແມ່ນຕ້ອງຫຼິ້ນເອງດ້ວຍມືຊ້າຍ) ແລະແນວທາງການສອຍທຳນອງຂອງເພງ (ຊຶ່ງໃນ Style ອື່ນແມ່ນຕ້ອງຫຼິ້ນດ້ວຍມືຂວາ). ຖ້າຫາກຈັງຫວະຂອງ Style ຖືກສ້າງຂຶ້ນດ້ວຍຖ່ວງທຳນອງຂຶ້ນເພງ ແລະຈົບເພງຕາມຕົ້ນສະບັບຂອງເພງ, ຜູ່ຫຼິ້ນພໍພຽງແຕ່ກົດຂອດຫຼັກຂອງເພງດ້ວຍມືຊ້າຍໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນ. ຈາກນັ້ນ, Style ຈະທຳການຫຼິ້ນສຽງບົດທຳນອງຂຶ້ນຕົ້ນເພງ, ແລະເມື່ອຈົບສິ້ນລົງ, ຜູ່ຫຼິ້ນຈະຕ້ອງຄວບຄຸມການຫຼິ້ນວັກຕ່າງໆຂອງເພງຕາມພາກສ່ວນຫຼັກຂອງຄີບອດ ອັນໄດ້ແກ່ Main Variation (A-B-C-D) ຕລອດຮອດການລົງເພງໃນຂັ້ນສຸດທ້າຍ ຊຶ່ງກໍຈະຖືກປະຕິບັດການດ້ວຍຄີບອດໂດຍອັຕໂນມັຕ ຈາກການກົດດຸມພາກສ່ວນທີ່ເອິ້ນວ່າ Endings ເທົ່ານັ້ນ.

4-2. ການສ້າງພາກສ່ວນດົນຕຣີປະກອບໃສ່ໃນຊ່ອງ (MIDI Channel)

ມາຮອດຈຸດນີ້, ພວກເຮົາພ້ອມທີ່ຈະອັດບັນທຶກໂນຕສຽງຕ່າງໆ ໃສ່ໃນຊ່ອງຂອງຈັງຫວະແລ້ວ. ມີວິທີປະຕິບັດການຫຼາຍແບບດັ່ງນີ້ :

• ອັດໂນຕສຽງ ດ້ວຍການຫຼິ້ນເທິງແປ້ນຄີບອດໂດຍກົງ
• ເລືອກເອົາໂນຕທີ່ຕ້ອງການ ຈາກຈັງຫວະທີ່ມີມາໃນເຄື່ອງແລ້ວ
• ລົງບັນທຶກໂນຕ ດ້ວຍໂປຣແກຣມ MIDI Sequencer ໃດນຶ່ງ, ຫຼືໂດຍການປະສົມປະສານຂອງສອງວິທີການທີ່ກ່າວມານີ້

ເມື່ອທຳການອັດໂດຍກົງດ້ວຍຄີບອດ, ຮູບການຫຼິ້ນທັງໝົດ (ພ້ອມທັງຂໍ້ຜິດພາດ) ຈະຖືກເກັບບັນທຶກໄວ້ທຸກປະການ. ລີລາການຫຼິ້ນຕ່າງໆ (ເຊັ່ນຈັງຫວະທ່າທີ, ຄວາມຄ່ອຍແຮງຂອງໂນຕ, ຄວາມຍາວຫຼືສັ້ນຂອງສຽງ, ແລະອື່ນໆ…) ຈະພາໃຫ້ Style ຟັງເປັນທຳມະຊາດ – ຈົ່ງເກັບຮັກສາພວກມັນໄວ້. ແຕ່ແນ່ນອນ, ຄວາມຜິດພາດທີ່ສຳຄັນແລະໂດດເດັ່ນເກີນໄປ ແມ່ນຕ້ອງໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂຢ່າງຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້. ວີທີການທີ່ດີທີ່ສຸດ ແມ່ນການແກ້ໄຂໂນຕທີ່ຫຼິ້ນຜິດພາດແຕ່ລະໂນຕ ແທນທີ່ຈະນຳໃຊ້ການຈູນໂນຕໂດຍອັຕໂນມັຕ (Quantize), ຊຶ່ງຈະລຶບລູກຫຼິ້ນທີ່ເປັນທຳມະຊາດຂອງການບັນທຶກສຽງໄປໝົດ.

ເມື່ອສ້າງຈັງຫວະດ້ວຍໂປຣແກຣມ MIDI Sequencer, ລູກຫຼິ້ນການອັດໂນຕ ມັກຈະສົມບູນແບບເກີນໄປ. ແນວທາງທີ່ດີທີ່ສຸດ ຄືການເພີ່ມລູກຫຼິ້ນ (ແບບເດົາຊຸ່ມ) ໃຫ້ກັບຖ່ວງທຳນອງໃນຈັງຫວະ, ຣະຫວ່າງຄວາມແຮງຄ່ອຍຂອງໂນຕ, ຄວາມຍາວສັ້ນຂອງສຽງ, ແລະອື່ນໆ… ໂດຍທົ່ວໄປ, ໂປຣແກຣມ MIDI Sequencer ທີ່ທັນສມັຍ ຈະມີຣະບົບທີ່ເອີ້ນວ່າ “ຄວາມເປັນມະນຸດ” (Humanizer) ສຳລັບເຫດການນີ້. ແຕ່ກັບດັກທີ່ຄວນຫຼີກລ່ຽງ ຄືການຢ່າໃຊ້ວິທີ ຄັດລອກແລະວາງ (Copy-Paste) ຫຼາຍເກີນຂອບເຂດ. ມັນເປັນການບໍ່ມີເຫດຜົນເລີຍ ທີ່ຈະສ້າງ 4 ຫ້ອງບັນເລງທີ່ມີເນື້ອໃນຄ້າຍຄືກັນ 100 % ຢູ່ທຸກບ່ອນ. ແລະດັ່ງທີ່ໄດ້ລະບຸໄວ້ກ່ອນໜ້ານີ້ແລ້ວ, ມັນເປັນຄວາມຄຶດທີ່ດີ ທີ່ຈະເພີ່ມຄວາມສັບສົນຂອງລູກຫຼິ້ນໃນຮູບແບບທົ່ວໄປ ໂດຍການ ເຄື່ອນຍ້າຍເນື້ອໃນຣະຫວ່າງພາກສ່ວນ “A” ໄປສູ່ພາກສ່ວນ “D” ເພື່ອໃຫ້ມີສີສັນຂອງການບັນເລງຫຼາຍຫຼາກແບບ.

ທຸກໆພາກສ່ວນຂອງ Style ຕ້ອງໄດ້ອັດບັນທຶກໂດຍການໃຊ້ຂອດໃນຣະດັບສຽງ Cmaj7. ເຮົາສາມາດທຳການປ່ຽນຂອດພາຍໃນພາກສ່ວນຕ່າງໆ, ແຕ່ການຫຼິ້ນແລະການອັດທັງໝົດ ຕ້ອງປະຕິບັດຢູ່ໃນກຸ່ມຂອດຂອງຣະດັບສຽງນີ້. ກົດຣະບຽບທີ່ຈະຕ້ອງປະຕິບັດ ແມ່ນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້ : 

• ໃນພາກສ່ວນສຽງເບສ (Bass) ແລະທັງສອງພາກສ່ວນຂອງລູກສອຍ (Phrase) : ໃຫ້ໃຊ້ແຕ່ສະເພາະໂນຕ C, D, E, G, A ແລະ B
• ໃນພາກສ່ວນສຽງປູພົມ (Pad) ແລະທັງສອງພາກສ່ວນຂອງກຸ່ມຂອດ (Chord) : ໃຫ້ໃຊ້ແຕ່ສະເພາະໂນຕ C, E, G ແລະ B

4-3. ພາກສ່ວນຂຶ້ນຕົ້ນແລະຈົບເພງ (Intro & Ending)

ພາກສ່ວນຂຶ້ນຕົ້ນ (Intro) ແລະຈົບເພງ (Ending) ຂອງ Style, ສາມາດສ້າງໄດ້ດ້ວຍ 3 ວິທີ :

• ບໍ່ມີການດຳເນີນທາງຂອງຂອດ (No Chord Progression) ແລະບໍ່ມີຂອງທຳນອງເພງ (No Melodic Progression). ໃນກໍຣະນີນີ້, ຜູ່ເສບຕ້ອງຫຼິ້ນຂອດດ້ວຍມືຊ້າຍເອງ ແລະຫຼິ້ນທຳນອງສອຍດ້ວຍມືຂວາຕລອດເວລາ.
• ມີການດຳເນີນທາງຂອງຂອດ (Chord Progression) ແຕ່ບໍ່ມີຂອງທຳນອງເພງ (No Melodic Progression). ໃນກໍຣະນີນີ້, ຜູ້ເສບພຽງກົດຂອດພື້ນຖານຂອງເພງດ້ວຍມືຊ້າຍໃນຕອນເລີ່ມຕົນເພງ, ຄີບອດຈະຫຼິ້ນພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງເອງໂດຍອັຕໂນມັຕ, ແລະຜູ່ເສບຕ້ອງຫຼິ້ນທຳນອງສອຍດ້ວຍມືຂວາເອົາເອງຕລອດເວລາ.
• ມີການດຳເນີນທາງຂອງຂອດ (Chord Progression) ແລະມີຂອງທຳນອງເພງ (Melodic Progression). ໃນກໍຣະນີນີ້, ຄີບອດຈະຫຼິ້ນພາກສ່ວນກ່ຽງຂ້ອງໃຫ້ເອງໂດຍອັຕໂນມັຕທັງໝົດ. ໃນຄວາມເປັນຈິງ, ພາກສ່ວນຂຶ້ນຕົ້ນແລະຈົບເພງ ແມ່ນເອກສານ MIDI File ອັນສົມບູນຂອງເພງ. ວິທີການນີ້ ມັກໃຊ້ກັບຈັງຫວະຕາມເພງ (Song Style) ຊຶ່ງຈະບໍ່ສາມາດນຳໄປໃຊ້ເສບເພງອື່ນໄດ້ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນຈັງຫວະແບບດຽວກັນກໍຕາມ.

Paris, 16 ມົກກະຣາ 2025