ໂພສເມື່ອ ໂດຍ Phong DAVONG

“ພື້ນຖານການສ້າງຈັງຫວະຄີບອດ” – ຄຳນຳເບື້ອງຕົ້ນ

ທັກສະພື້ນຖານຫຼັກ ອັນສຳຄັນທີ່ຄວນຮຽນຮູ້ ໃນການສ້າງຈັງຫວະ (Style) ຂອງຄີບອດ…

1) ບົດນຳສເນີ

ໃຜກໍຕາມ ທີ່ເປັນເຈົ້າຂອງຄີບອດປະເພດ Arranger ຈະມີຄວາມປະສົງຢາກໄດ້ຈັງຫວະໃໝ່ໆໃນບາງໂອກາດ ເຖິງແມ່ນວ່າໃນເຄື່ອງຈະມີຈັງຫວະມາໃຫ້ພ້ອມເປັນຈຳນວນມາກມາຍແລ້ວກໍຕາມ. ເນື່ອງດ້ວຍວ່າ ຈັງຫວະທີ່ມີມາຈາກໂຮງງານຂອງເຄື່ອງ ອາດບໍ່ກົງກັບຈັງຫວະເພງທີ່ຕົນເອງປະສົງຢາກບັນເລງ ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ…

ເປົ້າໝາຍຂອງກະທູ້ນີ້ ແມ່ນເພື່ອແບ່ງປັນຄວາມຮູ້ ແນວຄຶດ ແລະບາງຄຳແນະນຳໃນການສ້າງຈັງຫວະໃໝ່ໆ ໃຫ້ແກ່ຜູ່ທີ່ສົນໃຈແລະມີຄວາມປະສົງຢາກສ້າງຈັງຫວະ ຊຶ່ງຮຽກວ່າ Style ເປັນຂອງຕົນເອງ. ໃນບົດຂຽນນີ້, ພວກເຮົາຈະໄດ້ຮຽນຮູ້ຫຼັກການສຳຄັນ ຂອງການຂຽນຣະຫັດໂປຣແກຣມຈັງຫວະເພງໃຫ້ຄີບອດ ດ້ວຍໂປຣແກຣມ MIDI Sequencer. ຊຶ່ງສາມາດກ່າວໄດ້ວ່າ ທຸກໆໂປຣແກຣມ MIDI Sequencer ທັນສມັຍທີ່ມີຣະບົບຄວບຄຸມຣະຫັດ MIDI List Events ໃນທ້ອງຕລາດປະຈຸບັນ ແມ່ນສາມາດໃຊ້ການໄດ້.

ຫຼັກສູດຮວມ ຈະຖືກແບ່ງເປັນຫຼາຍໆພາກສ່ວນ, ໂດຍແຕ່ລະພາກສ່ວນ ຈະມີການອະທິບາຍຫຼັກການແລະຂໍ້ຄວນຄຳນຶງ, ຄຳແນະນຳແລະເຄັດລັບບາງຢ່າງ ໃນຂະບວນການສ້າງຈັງຫວະປະກອບເພງໃຫ້ຄີບອດ Yamaha Arranger ໂດຍສະເພາະ.

  • ໃນພາກສ່ວນທີ່ 2 ແລະ 3, ພວກເຮົາຈະຮຽນຮູ້ການສ້າງໂຄງຮ່າງຫຼັກຂອງຈັງຫວະ
  • ໃນພາກສ່ວນທີ່ 4 ຫາ 9, ພວກເຮົາຈະສ້າງເນື້ອໃນດົນຕຣີຂອງຈັງຫວະ (ໂນຕ MIDI)
  • ໃນພາກສ່ວນທີ່ 10, ພວກເຮົາຈະຈົບສົມບູນການສ້າງຈັງຫວະ ດ້ວຍການເພີ່ມເຕີມຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບຣະບົບ CASM, OTS ແລະ MDB
  • ໃນພາກສ່ວນທີ່ 11, ພວກເຮົາຈະສົນທະນາກ່ຽວກັບ ວິທີປັບປຸງຄຸນສົມບັດຂອງຈັງຫວະ
  • ໃນພາກສ່ວນທີ່ 12, ພວກເຮົາຈະຫາລືກ່ຽວກັບ ບັນຫາທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນ – ແລະວິທີການແກ້ໄຂ

ພາກສ່ວນທີ່ 5 ຫາທີ່ 9, ບໍ່ໄດ້ມີເຈຕນາໃຫ້ຖືເປັນຄູ່ມືທີ່ສົມບູນ ກ່ຽວກັບການສ້າງສັນການຮຽບຮຽງຈັງຫວະເພງແຕ່ຢ່າງໃດ. ວັດຖຸປະສົງຂອງພາກສ່ວນເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນການໃຫ້ຄຳແນະນຳເບື້ອງຕົ້ນ ອັນເປັນພື້ນຖານແກ່ການສ້າງການຮຽບຮຽງດົນຕຣີໃຫ້ເປັນຈັງຫວະຂອງຄີບອດທີ່ຮຽກວ່າ Style ໂດຍສະເພາະ. ຈັງຫວະ ຫຼື Styles ທີ່ສ້າງຂຶ້ນຕາມຫຼັກການຂອງຫຼັກສູດນີ້ ຈະສາມາດໃຊ້ໄດ້ກັບທຸກໆຄີບອດ Yamaha ຮຸ່ນ Tyros, PSR, CVP, DGX, YPG ແລະ YPT.

ສາຣະບານ

  1. ບົດນຳສເນີ
  2. ຄຳນຳເບື້ອງຕົ້ນ
  3. ການກຳນົດຄ່າພື້ນຖານເບື້ອງຕົ້ນ
  4. ການສ້າງສຽງດົນຕຣີປະກອບໃຫ້ເປັນຈັງຫວະຮວມ
    • ຈັງຫວະທົ່ວໄປ ຫຼື ຈັງຫວະຕາມເພງ
    • ການສ້າງພາກສ່ວນຂອງຊ່ອງ (Channal Parts)
    • ພາກສ່ວນຂຶ້ນຕົ້ນ (Intro) ແລະພາກສ່ວນຈົບເພງ (Ending)
  5. ພາກສ່ວນກອງຊຸມ (Drum)
  6. ພາກສ່ວນ Bass
  7. ພາກສ່ວນ Guitar
    • ກິຕ້າປັດຂອດຈັງຫວະ (Guitar Rhythmic)
    • ກິຕ້ານຳ (Guitar Solo)
  8. ພາກສ່ວນເຄື່ອງເປົ່າ (Brass Parts)
  9. ພາກສ່ວນເຄື່ອງສາຍ (Strings Parts)
  10. ສຳເລັດການສ້າງຈັງຫວະ (Style)
    • ຮູບແບບແລະຊື່ຂອງຈັງຫວະ
    • ພາກສ່ວນ CASM
    • ພາກສ່ວນ OTS
    • ພາກສ່ວນ MDB
    • ຂັ້ນສຸດທ້າຍ
  11. ປັບປຸງຄຸນສົມບັດຂອງຈັງຫວະ
    • ການປະກອບດົນຕຣີຕາມລັກສະນະຂອງຂອດເພງ
    • ພາກສ່ວນການລົວຈັງຫວະຍາວ
    • ພາກສ່ວນການລົວ/ການຢຸດຈັງຫວະເຄິ່ງຫ້ອງ
    • ພາກສ່ວນທີ່ມີຄ່າຂອງຈັງຫວະແຕກຕ່າງກັນ
    • ພາກສ່ວນທີ່ມີຄວາມໄວຂອງຈັງຫວະແຕກຕ່າງກັນ
  12. ການແກ້ໄຂບັນຫາ

2) ຄຳນຳເບື້ອງຕົ້ນ

Styles ຈັງຫວະຂອງຄີບອດ Yamaha, ແມ່ນເປັນເອກສານ MIDI ໃນຣະບົບ Format 0, ປະກອບດ້ວຍຣະຫັດຫຼາຍໆພາກສ່ວນສົມທົບ. ມີພາກສ່ວນທີ່ເປັນພາສາ MIDI ແລະ ພາກສ່ວນທີ່ບໍ່ແມ່ນພາສາ MIDI. ພາກສ່ວນ MIDI ຂອງ Style, ຈະແບ່ງເປັນສ່ວນຍ່ອຍ ໂດຍມີຣະຫັດບັນທຶກເປັນເຄື່ອງໝາຍໃນລັກສະນະຂອງອັກສອນຂຽນ ຮຽກວ່າ (MIDI Text Markers), ຊຶ່ງກຳນົດວ່າ ຂໍ້ມູນ MIDI ສຳລັບສ່ວນເລີ່ມຕົ້ນຂອງຈັງຫວະນັ້ນໆ ຖືກເກັບບັນທຶກໄວ້ຢູ່ບ່ອນໃດ. ແຕ່ລະພາກສ່ວນຂອງຈັງຫວະ ຈະກົງກັບຄຸນລັກສະນະຂອງຄີບອດແຕ່ລະຮຸ່ນໂດຍສະເພາະ. ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ, ຄີບອດທຸກຮຸ່ນ ຈະສາມາດອ່ານທຸກໆເອກສານຈັງຫວະ Style ນີ້ໄດ້, ເຖິງແມ່ນວ່າພວກມັນອາດຈະມີພາກສ່ວນປະກອບຂອງຈັງຫວະໜ້ອຍກວ່າ ຫຼື ຫຼາຍກວ່າກໍຕາມ. ໃນຄີບອດຮຸ່ນໃໝ່ແລະຫຼ້າສຸດ, ຊື່ຂອງພາກສ່ວນທີ່ຄວບຄຸມຈັງຫວະທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກການ (Text Markers) ແມ່ນ :

  • “Intro A”, “Intro B”, “Intro C”
  • “Main A”, “Main B”, “Main C”, “Main D”
  • “Fill In AA”, “Fill In BB”, “Fill In CC”, “Fill In DD”, ແລະ “Break”
  • “Ending A”, “Ending B”, “Ending C”

ແຕ່ລະພາກສ່ວນຂອງການຄວບຄຸມຈັງຫວະເຫຼົ່ານີ້, ສາມາດມີຄວາມຍາວຈາກ 1 ຫາ 128 ຫ້ອງຂອງຈັງຫວະດົນຕຣີ, ຍົກເວັ້ນພາກສ່ວນການລົວສົ່ງ (Fill In) ແລະການຢຸດສົ່ງ (Break) ຊຶ່ງຈະມີຄວາມຍາວພຽງ 1 ຫ້ອງ. ຄວາມຍາວໂດຍທົ່ວໄປ ແມ່ນດັ່ງນີ້ :

  • Intro : 1 ຫາ 8 ຫ້ອງ
  • Main : 4 ຫາ 8 ຫ້ອງ
  • Ending : 1 ຫາ 8 ຫ້ອງ

ພາຍໃນຫ້ອງທຳອິດຂອງພາກສ່ວນນຶ່ງໆ ຈະປະກອບດ້ວຍຄຳນິຍາມທີ່ກຳນົດຄ່າຂອງ : Volume, Reverb, Chorus, Pan…, ແລະ 2 ບົດຂຽນເປັນເຄື່ອງໝາຍອັກສອນ (Text Markers) ຮຽກວ່າ “SFF1” ແລະ “SInt”. (ສຳລັບຄີບອດຮຸ່ນໃໝ່ສຸດ ກໍຈະແມ່ນ : “SFF2” ແລະ “SInt”). ໃນຕາຕະລາງຕໍ່ໄປນີ້, ຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນພຽງພາກສ່ວນນຶ່ງຂອງ Style ແລະເຄື່ອງໝາຍ Text Markers ທີ່ສອດຄ່ອງກັນ.

ຂໍ້ມູນ MIDI

ຂໍ້ມູນ Non-MIDI

ຫ້ອງທີ່

1

2 ຫາ 5

6

7

8

9 ຫາ 12

13

14 ຂຶ້ນໄປ

CASM,

OTS
ແລະ MDB

ພາກສ່ວນ Style

SFF1
SInt

MAIN
A

FILL-IN
AA

INTRO
A

ENDING
A

MAIN
B

FILL-IN
BB

ພາກສ່ວນເພີ່ມເຕີມ

ແຕ່ລະພາກສ່ວນຂອງຈັງຫວະ, ສາມາດບັນຈຸຂໍ້ມູນໄດ້ເຖິງ 16 ຊ່ອງ (MIDI Channel). ຊ່ອງເຫຼົ່ານີ້ ຮຽກວ່າ “ຊ່ອງຫຼັກ” ຫຼືຊ່ອງຕົ້ນທາງ. ສ່ວນຊ່ອງໃນບັ້ນປາຍທາງ ຕາມພື້ນຖານຫຼັກການຂອງຄີບອດ Yamaha (ຊ່ອງທີ່ຄີບອດຮັບໜ້າທີ່ຫຼິ້ນສຽງເຄື່ອງບັນເລງຕ່າງໆ) ແມ່ນຖືກສະແດງຕາມໃນຕາຕະລາງຕໍ່ໄປນີ້.

ຊ່ອງ MIDI

09

10

11

12

13

14

15

16

ພາກສ່ວນຄີບອດ

Rhythm Sub

Rhythm Main

Bass

Chord 1

Chord 2

Pad

Phrase 1

Phrase 2

Style ຈັງຫວະໃນຮູບແບບ “ຮຽບງ່າຍ” ຈະມີແຫຼ່ງທີ່ມາ ແລະ ແຫຼ່ງຈຸດໝາຍປາຍທາງຂອງຊ່ອງ Channel MIDI ທີ່ກົງກັນ. ຖ້າຫາກໂຄງສ້າງຂອງຊ່ອງສັນຍານເປັນຮູບແບບແຕກຕ່າງ, ຫຼືມີຫຼາຍກວ່າ 8 ຊ່ອງໃນເອກສານ Style, ຊ່ອງສັນຍານຕົ້ນທາງ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການປ່ຽນເສັ້ນທາງໄປ ໂດຍອາສັຍຣະຫັດຂອງຣະບົບພາກສ່ວນທີ່ຮຽກວ່າ CASM ມາຊ່ວຍ. (ຫົວຂໍ້ນີ້ຈະມີການສາທິດໃນພາກທີ່ 10). ແຕ່ສຳລັບບົດນີ້, ພວກເຮົາຈະເລີ່ມຕົ້ນສ້າງ Style ໂດຍການສ້າງເອກສານ MIDI ບົດນຶ່ງ ແລະເພີ່ມເຄື່ອງໝາຍຂໍ້ຄວາມ (Text Markers) ຕາມທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນໃນຈໍເຫດການ (List Events) ຂອງໂປຣແກຣມ MIDI Sequencer ຕົວຢ່າງຕາມລຸ່ມນີ້. ພວກເຮົາຈະກວດສອບໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າ ໄດ້ມີການເພີ່ມຄ່າຂອງອັດຕຣາຈັງຫວະ (Time Signature) ແລະຄ່າຂອງຄວາມໄວຊ້າຂອງເພງ (Tempo) ໂດຍອັຕໂນມັຕເມື່ອສ້າງເອກສານຂຶ້ນ, ບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນຈຳເປັນຕ້ອງມີການດຳເນີນການດ້ວຍຕົນເອງໃຫ້ສົມບູນແບບ.

ຕົວຢ່າງຂອງຄ່າອັດຕຣາຈັງຫວະ 4/4 ແລະຄວາມໄວຊ້າຂອງເພງ ປະມານ 120 ແມ່ນໄດ້ຖືກບັນທຶກໄວ້ເປັນບົດເຄື່ອງໝາຍຂໍ້ຄວາມ (Text Markers) ໃນເບື້ອງຕົ້ນຂອງເອກສານ MIDI ນະຫ້ອງທີ່ 1.1.000, ຊຶ່ງເປັນການສະແດງໃຫ້ຮູ້ວ່າ ນີ້ແມ່ນ Style ໃນຈັງຫວະ 4/4 ແລະມີທຳນອງຄວາມໄວຂອງເພງດ້ວຍຄ່າ 120 ບາດກ້າວ Tempo.

3) ການກຳນົດຄ່າພື້ນຖານເບື້ອງຕົ້ນໂດຍທົ່ວໄປ

ຫຼັງຈາກໄດ້ທຳການຕັ້ງຄ່າໂຄງສ້າງຫຼັກຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພວກເຮົາຈະທຳການເພີ່ມນິຍາມອື່ນໆໃສ່ເບຶ້ອງຕົ້ນຂອງເອກສານດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້ :

  • ເຈົ້າຂອງລິຂສິດ (Copyright)
  • ຊື່ຂອງຈັງຫວະ (Track Name = Style Name)
  • ຂໍ້ຄວາມສະເພາະກ່ຽວກັບຣະບົບ (System Exclusive Messages)

– GM System On = F0 7E 7F 09 01 F7
– Yamaha = F0 43 73 39 11 00 46 00 F7
ນອກຈາກນີ້, ພວກເຮົາຈະເພີ່ມຄຳສັ່ງການຂອງຣະບົບ XG ຂອງຄີບອດ Yamaha ໂດຍສະເພາະອີກນຳ :
– XG Works On = F0 43 76 1A 10 01 01 01 01 01 01 01 01 F7

ຂັ້ນຕອນຕໍ່ໄປ ແມ່ນການກຳນົດນິຍາມຂອງເຄື່ອງເສບຕ່າງໆ – ພ້ອມດ້ວຍຄ່າຂອງສຽງ – ໃຫ້ຊ່ອງທີ່ 9 ຫາ 16 ໃນຫ້ອງເລີ່ມຕົ້ນຂອງເອກສານ MIDI, ດັ່ງທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນຢູ່ໃນພາບລຸ່ມນີ້. ໃນຕົວຢ່າງນີ້, ພວກເຮົາເພີ່ມໃສ່ແຕ່ພຽງ :

  • ຂໍ້ມູນຂອງຣະດັບສຽງ Volume, ການສະແດງອາການ Expression ແລະ ຄ່າບັງຄັບການຂອງເອັຟເຟັກ Reverb/Chorus
  • ຄັງສຽງ MSB, ຄັງສຽງ LSB ແລະອັນດັບສຽງ Program Change – ຕາມລຳດັບທີ່ຕໍ່ເນື່ອງກັນ

ດັ່ງທີ່ບັນທຶກໄວ້, ພວກເຮົາໄດ້ເພີ່ມໃສ່ຊ່ອງທີ່ 10 : ສຽງກອງຊຸມ (Drum); ຊ່ອງທີ່ 11 : ສຽງກິຕ້າເບສໄຟຟ້າ (Electric Bass) ແລະໃນຊ່ອງທີ່ 12 : ສຽງປ່ຽນໂນ່ (Acoustic Piano). ເຄື່ອງເສບອື່ນໆ ທີ່ບໍ່ປາກົດ ໃຫ້ເຫັນໃນພາບ ແມ່ນໄດ້ຖືກເພີ່ມໃສ່ໃນຊ່ອງທີ່ 13, 14, 15 ແລະ 16 ເຊັ່ນດຽວກັນ.

ເຮົາສາມາດເລືອກກຳນົດເຄື່ອງເສບໃດນຶ່ງໃສ່ໃນຊ່ອງ MIDI ໃດກໍໄດ້ຕາມໃຈມັກ, ຍົກເວັ້ນຊ່ອງທີ່ 10 ຊຶ່ງເປັນຊ່ອງສະເພາະສຳລັບສຽງກອງຊຸມ (Drum). ໃນຫຼັກສູດນີ້, ພວກເຮົາຈະປະຕິບັດຕາມການກຳນົດຄ່າ “ແບບງ່າຍໆ” ນັ້ນຄື ການກຳນົດໃຫ້ຊ່ອງແຫຼ່ງກຳເນີດ ແມ່ນກົງກັບຊ່ອງຂອງແຫຼ່ງບັ້ນປາຍທາງອອກຂອງຄີບອດ ຕາມການກຳນົດຄ່າທົ່ວໄປດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້ :

  • MIDI ຊ່ອງທີ່ 09 : Rhythm Sub  ຊຶ່ງມັກຈະເປັນເຄື່ອງດົນຕຣີປະເພດເຄື່ອງເຄາະຈັງຫວະເສີມ (Percussion Latino)
  • MIDI ຊ່ອງທີ່ 10 : Rhythm Main ແມ່ນກອງຊຸມຫຼັກ
  • MIDI ຊ່ອງທີ່ 11 : Bass             ກິຕ້າເບສໃດນຶ່ງ ຫຼືສຽງ Piano, ຫຼື Tuba ກໍໄດ້
  • MIDI ຊ່ອງທີ່ 12 : Chord 1        ສ່ວນຫຼາຍຈະແມ່ນສຽງກິຕ້າຂອດ (Guitar Rhythm)
  • MIDI ຊ່ອງທີ່ 13 : Chord 2        ສ່ວນຫຼາຍຈະແມ່ນສຽງກິຕ້າ ຫຼື ສຽງປ່ຽນໂນທີ່ຕີຂອດ (Guitar – Piano Rhythm)
  • MIDI ຊ່ອງທີ່ 14 : Pad              ເປັນເຄື່ອງເສບປະເພດ “ປູພົມ” ດັ່ງເຊັ່ນເຄື່ອງສາຍຫຼືສຽງຮ້ອງປະສານ (Strings – Choir)
  • MIDI ຊ່ອງທີ່ 15 : Phrase 1      ປໂຍກສອຍສັ້ນໆ, ທີ່ເສບບັນເລງໂດຍປະເພດເຄື່ອງລົມ (Wind)
  • MIDI ຊ່ອງທີ່ 16 : Phrase 2      ປໂຍກສອຍສັ້ນໆ, ທີ່ເສບບັນເລງໂດຍປະເພດເຄື່ອງເປົ່າ (Brass)

Paris, 15 ມົກກະຣາ 2025